Laktoza i nietolerancja laktozy.

laktoza

Laktoza, co to jest?

Laktoza jest jest głównym węglowodanem znajdującym się w mleku. Jest to dwucukier składający się z glukozy i galaktozy. Obecna jest zarówno w mleku, jak i jego przetworach. Znaleźć ją możemy również w wielu produktach spożywczych, a nawet lekach.

Co powoduje nietolerancję laktozy?

Nietolerancja laktozy to niewłaściwa reakcja organizmu, która pojawia się po jej spożyciu i objawia się problemami układu pokarmowego. Przyczyną tego rodzaju nietolerancji pokarmowej jest niedobór lub całkowity brak laktazy.

Laktaza z kolei to enzym trawienny znajdujący się w jelicie cienkim i pomagający w rozkładzie laktozy na glukozę i galaktozę.

Możemy wyróżnić trzy rodzaje nietolerancji laktozy:

  • wrodzoną (rzadka, dziecko nie wytwarza laktazy),
  • pierwotną (postępuje od 2 roku życia i jest zjawiskiem naturalnym, prowadzącym do nietolerancji laktozy u dorosłych, jest dziedziczna, rzadko występuje całkowity zanik laktazy)
  • wtórna (powstaje w wyniku uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego przez np. leki lub choroby, może być również spowodowana dłuższym stosowaniem diety bez laktozy)

Kiedy pojawia się nietolerancja laktozy?

Nietolerancja cukru mlecznego pojawia się najczęściej w wieku dojrzewania i u osób dorosłych, rzadko kiedy u niemowląt i dzieci. Wbrew pozorom wiele osób cierpi na tego typu nietolerancję pokarmową. Szacuje się, że w Polsce dotyczy ona nawet co trzeciej osoby.

Nietolerancja laktozy a alergia na mleko

Nietolerancja laktozy może być całkowicie niezależna od alergii na mleko krowie. Objawy pojawiają się od 30 min do nawet kilkunastu godzin po kontakcie z produktami zawierającymi cukier mlekowy. Stopień nasilenia objawów zależy od ilości spożytej laktozy, od stopnia niedoboru laktazy i postaci spożytego pokarmu.

Alergia na mleko jest natomiast nadmierną reakcją układu odpornościowego, która pojawia się w wyniku kontaktu z alergenem np. białkiem mleka (kazeiną). Objawy pojawiają się od razu po kontakcie z mlekiem lub jego przetworami, a głównym symptomem są zmiany skórne.

Co jeść przy nietolerancji laktozy?

Należy, zwrócić uwagę, że nawet osoby z nietolerancją laktozy pierwotną i wtórną mogą przyjmować ją w ograniczonych i rozsądnych ilościach. Wiele badan dowodzi, że spożycie laktozy w ilości ok 6 g, nie powoduje dolegliwości u osób z nietolerancją cukru mlekowego. Ponadto wiele produktów mlecznych posiada znikome ilości laktozy, a za to wiele cennych składników odżywczych: witaminy, zwłaszcza A, D, z grupy B i E, biopierwiastki: magnez, fosfor, cynk, potas i dobrze przyswajalny wapń (jego przyswajanie wspomaga witamina D).

Produkty fermentacyjne -TAK!

Produkty mleczne poddane procesowi fermentacji czyli:

  • maślanki
  • kwaśna śmietana
  • sery pleśniowe
  • kefiry
  • jogurty

mogą byś spożywane przez osoby cierpiące na nietolerancję laktozy. Zawarte w nich bakterie probiotyczne produkują laktazę, w efekcie wspomagają proces jej rozkładu

W zamieszczonej poniżej tabeli, można zauważyć, że jogurt naturalny oraz owocowy zawierają bardzo wysoki poziom laktozy (4,6 – 5 %). W składzie tych produktów często możemy znaleźć mleko w proszku, które zawiera od 40 – 50% laktozy. Ważne jest również, aby jogurt zawierał żywe kultury bakterii. Należy wystrzegać się jogurtów pasteryzowanych, ponieważ zawierają laktozę (brak bakterii probiotycznych).

Jeżeli chcesz mieć pewność, że jogurt nie zawiera mleka w proszku najlepiej przygotować go samodzielnie. Przepis znajdziecie tutaj.

Sery twarogowe – TAK!

Zwracamy jednak uwagę, że twierdzenie to nie odnosi się do serów twarogowych produkowanych przemysłowo. Wynika to z faktu, że bardzo często sery te wytwarza się poprzez dodanie kwasu mlekowego do mleka, a nie poprzez proces jego fermentacji. W efekcie twaróg taki zawiera znaczne ilości laktozy. Sery twarogowe uzyskiwane tradycyjnie powstają z mleka kwaśnego. A ono z kolei powstaje właśnie w wyniku fermentacji. Znajdują się w nim probiotyczne bakterie, które zamieniają laktozę na kwas mlekowy. Tym samym uzyskany twaróg  zawiera znacznie mniej cukru mlekowego w porównaniu do serów twarogowych, które można nabyć w sklepie. Zasada jest jedna: im bardziej kwaśny, tym mniej laktozy.

Przygotowanie tradycyjnego twarogu to nic trudnego. Przepisy znajdziecie tutaj i tutaj

Sery dojrzewające – TAK!

Przy nietolerancji na cukier mlekowy można również spożywać sery twarde dojrzewające (tj. Parmezan, Gouda, ser Edamski, Cheddar), ponieważ w procesie dojrzewania laktoza ulega rozkładowi na kwas mlekowy i w tych serach prawie nie występuje (0,1%). Również w serach pleśniowych i kremowych np. Camembert, Brie, Fromage czy w serach topionych zwartość laktozy jest mniejsza w porównaniu np. do serów twarogowych.

Zawartość laktozy w produktach spożywczych

Nazwa produktu (100g)
laktoza (g)
Baton Bounty Milk 2,4
Baton Mars 6,2
Baton Milky Way 6,5
Baton Snickers 4,5
Baton Twix 6,0
Bułeczki do hot dogów 0,8
Bułki i rogale maślane 0,7
Bułki mleczne 0,9
Bułki owsiane 1,2
Bułki sojowe 0,8
Chleb mleczny 1,1
Chleb żytni 1,4
Czekolada biała 11,0
Czekolada mleczna 10,1
Czekolada nadziewana 6,4
Deser ryżowy 2,7
Deser twarogowy 2,6
Eklery z bitą śmietaną 0,9
Finea Mix, niskotłuszczowa 0,3
Herbatniki 0,6
Herbatniki w czekoladzie 1,3
Irysy, krówki 6,5
Jogurt owocowy 1,5% tłuszczu 5,0
Jogurt naturalny 2% tłuszczu 4,6
Kefir 2% tłuszczu 4,1
Lody mleczno-owocowe 4,3
Lody śmietankowe 4,4
Lody waniliowe 1,9
Margaryna 0,4
Masło extra 0,6
Masło roślinne 0,4
Masło śmietankowe 1,0
Maślanka spożywcza 0,5 % tłuszczu 4,7
Mleko kozie 4,4
Mleko owcze 5,1
Mleko spożywcze 0,5 % tłuszczu 4,9
Mleko spożywcze 1,5 % tłuszczu 4,8
Mleko spożywcze 2% tłuszczu 4,7
Mleko spożywcze 3,2% tłuszczu 4,6
Mleko spożywcze 3,5 % tłuszczu 4,6
Mleko UHT 0,5% tłuszczu 4,9
Mleko UHT 1,5% tłuszczu 4,8
Mleko UHT 3,2% tłuszczu 4,6
Mleko w proszku odtłuszczone 51,0
Mleko w proszku pełne 38,7
Mleko zagęszczone niesłodzone 9,4
Mleko zagęszczone słodzone 10,3
Napój mleczny 4,3
Napój mleczny serwatkowo-śmietankowy 4,5
Pieczywo tostowe 1,2
Ser topiony, edamski 1,0
Ser twarogowy 3,0
Ser typu „Feta” 1,0
Ser, Brie pełnotłusty 0,1
Ser, Camembert pełnotłusty 0,1
Ser, Cheddar pełnotłusty 0,1
Ser, Edamski tłusty 0,1
Ser, Gouda tłusty 0,1
Ser, Parmezan 0,1
Ser, Rokpol pełnotłusty 0,1
Ser, Salami pełnotłusty 0,1
Ser, Tylżycki 0,1
Serek termizowany pieczarkowy 2,7
Serek twarogowy homogenizowany  pełnotłusty 2,0
Serek twarogowy homogenizowany truskawkowy 2,6
Serek twarogowy homogenizowany waniliowy 2,9
Serek twarogowy ziarnisty 3,3
Serek typu „Fromage” 2,1
Serwatka płynna 5,1
Śmietana 12% tłuszczu 3,9
Śmietana 18% tłuszczu 3,6
Śmietanka do kawy 9% tłuszczu 4,0
Śmietanka kremowa 30% tłuszczu 3,1

Bibliografia:

Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005.

https://zdrowegeny.pl/poradnik/laktoza-wszystko-co-musisz-wiedziec

http://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/uklad-pokarmowy/nietolerancja-laktozy-przyczyny-objawy-i-leczenie_34421.html

http://www.zywnoscdlazdrowia.pl/17/01.html

Share on FacebookPin on PinterestEmail this to someone

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *